ΑΝΝΑ ΜΠΑΦΙΤΗ

Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί στην Ελλάδα ως ημέρα αφιερωμένη στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τη σχολική βία και τον εκφοβισμό. Η ημέρα αυτή δεν αποτελεί απλώς μια συμβολική αναφορά στο ημερολόγιο· είναι μια αφορμή για προβληματισμό, διάλογο και ουσιαστική δράση από ολόκληρη τη σχολική κοινότητα.

Ο σχολικός εκφοβισμός δεν αφορά μόνο τα παιδιά που τον βιώνουν ή τον ασκούν. Αφορά γονείς, εκπαιδευτικούς και κάθε μέλος της κοινωνίας. Η ενημέρωση και η πρόληψη αποτελούν τα πιο ισχυρά εργαλεία για τη δημιουργία ενός ασφαλούς και υποστηρικτικού σχολικού περιβάλλοντος, όπου όλα τα παιδιά μπορούν να μεγαλώνουν με σεβασμό, αξιοπρέπεια και αποδοχή.

Τι είναι – και τι δεν είναι – ο σχολικός εκφοβισμός και ο ρόλος των γονέων στην πρόληψή του

Ο σχολικός εκφοβισμός (bullying) δεν είναι απλώς «δύσκολες στιγμές» ή «καβγάδες μεταξύ παιδιών»· αποτελεί μια συμπεριφορά με ξεκάθαρα χαρακτηριστικά που την κάνουν επικίνδυνη και επιζήμια για τα παιδιά που εμπλέκονται.

Ο σχολικός εκφοβισμός περιλαμβάνει συμπεριφορές που:

  • είναι επανειλημμένες και εσκεμμένες,
  • στοχεύουν στο να προκαλέσουν σωματικό ή ψυχικό πόνο,
  • βασίζονται σε ανισότητα δύναμης – δηλαδή το παιδί που ασκεί εκφοβισμό έχει κάποιο είδος ισχύος (σωματική, κοινωνική ή διαδικτυακή) πάνω στο άλλο.

Τυπικές μορφές του εκφοβισμού μπορεί να είναι:

  • σωματική βία ή απειλές,
  • λεκτικά σχόλια, κοροϊδία ή χλευασμός,
  • αποκλεισμός από παρέες ή παιχνίδι,
  • διάδοση φημών,
  • ηλεκτρονικός εκφοβισμός (cyberbullying) μέσω κινητών, διαδικτύου και κοινωνικών δικτύων.

Αντίθετα, δεν είναι σχολικός εκφοβισμός μια μεμονωμένη διαφωνία, ένα στιγμιαίο καβγαδάκι ή μια μοναδική περίπτωση άσχημης συμπεριφοράς χωρίς επανάληψη και χωρίς εμφανή σκοπό να βλάψει.

Όταν καταλαβαίνουμε πότε πρόκειται για εκφοβισμό και πότε όχι, μπορούμε να αντιδράσουμε με ψυχραιμία και αποτελεσματικότητα, αντί να υποτιμούμε ή να μεγεθύνουμε καταστάσεις που χρήζουν διαφορετικής αντιμετώπισης.

Ο ρόλος των γονέων: κρίσιμος και αναντικατάστατος

Οι γονείς δεν είμαστε απλοί παρατηρητές· έχουμε καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και αντιμετώπιση του εκφοβισμού.

  1. Ενθαρρύνουμε την ανοιχτή επικοινωνία

Δημιουργούμε στο παιδί ένα ασφαλές περιβάλλον για να μιλήσει ανοιχτά για τα συναισθήματά του και για ό,τι βιώνει στο σχολείο. Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς να φοβούνται τι θα ακούσουν, είναι πιο πιθανό να ζητήσουν βοήθεια εγκαίρως.

  1. Μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τα σημάδια

Οι αλλαγές στη συμπεριφορά ενός παιδιού—όπως άρνηση να πάει σχολείο, αλλαγές στη διάθεση ή απώλεια ενδιαφέροντος για φίλους και δραστηριότητες—μπορούν να υποδηλώνουν εκφοβισμό. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των σημείων βοηθά στην καλύτερη υποστήριξη και αντιμετώπιση.

  1. Διδάσκουμε δεξιότητες κοινωνικής συμπεριφοράς

Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με σεβασμό, να επιλύουν συγκρούσεις χωρίς βία, να δείχνουν ενσυναίσθηση και να σέβονται τις διαφορές των άλλων.

  1. Συνεργαζόμαστε με το σχολείο

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί αποτελούν τους δύο βασικούς πυλώνες στη ζωή ενός παιδιού. Η στενή επικοινωνία και συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς μπορεί να βοηθήσει στον γρήγορο εντοπισμό προβλημάτων και στην εφαρμογή κοινών στρατηγικών πρόληψης και αντιμετώπισης.

  1. Υποστηρίζουμε όλα τα παιδιά – “θύματα”, “θύτες” ή παρατηρητές

Είναι σημαντικό όχι μόνο να βοηθάμε τα παιδιά που υφίστανται εκφοβισμό, αλλά και εκείνα που ενδέχεται να εκφοβίζουν ή να παρακολουθούν περιστατικά χωρίς να παρεμβαίνουν.

Ας θυμόμαστε όλοι… Η πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού δεν γίνεται μόνο στο σχολείο· ξεκινά στο σπίτι. Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση, η επικοινωνία και η υπεύθυνη συμπεριφορά είναι καθημερινές αξίες, είναι πολύ πιο πιθανό να μεταφέρουν αυτές τις αξίες και στις σχέσεις τους με τους άλλους έξω από το σπίτι.

Πηγές

Επιμέλεια: Ευαγγελία Μιχαηλίδου, Πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων